aria-label i atrybuty ARIA: kiedy pomagają, a kiedy szkodzą dostępności

Damian Ciupak Avatar

5 min czytania

Czarne słuchawki i klawiatura na dębowym biurku na stanowisku do testowania dostępności stron

Odpowiedź w trzech zdaniach

aria-label to atrybut z zestawu WAI-ARIA, który nadaje elementowi dostępną nazwę odczytywaną przez czytnik ekranu. Przy elementach interaktywnych stosuj go, gdy brakuje widocznego tekstu i etykiety, którą można wskazać przez aria-labelledby. Typowym przykładem jest przycisk zawierający samą ikonę. Nazwa dodana w kodzie nie staje się widocznym podpisem.

Czym jest aria-label?

Atrybut ten nadaje dostępną nazwę dla technologii asystujących, a nie etykietę wyświetlaną na stronie. To rozróżnienie między „accessible name” a „label” opisuje serwis tempertemper.net: dostępna nazwa identyfikuje element dla oprogramowania, natomiast widoczna etykieta służy osobie patrzącej na ekran.

ARIA (Accessible Rich Internet Applications) rozszerza semantykę HTML, czyli informacje o znaczeniu elementów strony. Atrybut aria-label należy do specyfikacji WAI-ARIA.

Przy ikonie zamknięcia dostępna nazwa powinna określać czynność, na przykład „Zamknij”, zamiast opisywać kształt grafiki. Dzięki temu czytnik ekranu przekazuje użytkownikowi przeznaczenie przycisku. Sam rysunek krzyżyka pozostaje jego wizualnym oznaczeniem.

Jak działa aria-label w przeglądarce?

Przeglądarka uwzględnia wartość aria-label w drzewie dostępności jako nazwę elementu, z której korzystają technologie asystujące. Gdy atrybut określa tę nazwę, jego tekst zastępuje treść między znacznikami w odczycie czytnika ekranu. Nie zmienia jednak tekstu widocznego na stronie.

Przykład <button aria-label="Zamknij okno">Zamknij</button> pokazuje tę różnicę: na ekranie pozostaje „Zamknij”, a dostępną nazwą jest „Zamknij okno”. To ilustracja mechanizmu nadpisania, nie zalecenie dodawania atrybutu do każdego przycisku.

Kiedy aria-labelledby jest lepsze niż aria-label?

Gdy istnieje widoczny tekst, z którego element ma otrzymać nazwę, wskaż go przez aria-labelledby, jeśli natywny HTML nie zapewnia odpowiedniego powiązania. Atrybut odwołuje się do identyfikatora id elementu zawierającego ten tekst. Użytkownik widzący i osoba korzystająca z czytnika otrzymują wtedy tę samą treść.

aria-labelledby ma pierwszeństwo przed aria-label. Jeśli oba atrybuty są obecne, a wskazana etykieta istnieje, nazwa pochodzi z tego powiązania. Dopisywanie drugiej nazwy przez aria-label nie daje wówczas oczekiwanego nadpisania.

Kolejność wyboru rozwiązania jest praktyczna: najpierw semantyczny HTML, potem powiązanie z istniejącą etykietą, a dopiero przy jej braku nazwa wpisana w atrybucie.

Kiedy używać aria-label?

Stosuj go przy kontrolkach bez tekstu, gdy nie masz widocznej etykiety do powiązania przez aria-labelledby. Osobnym zastosowaniem jest nadawanie nazw obszarom strony, aby użytkownik potrafił je odróżnić.

  • Przycisk z samą ikoną SVG: nadaj przyciskowi nazwę czynności, na przykład aria-label="Zamknij".
  • Link z samą ikoną: nazwij cel odsyłacza, zamiast pozostawiać użytkownika z samym symbolem.
  • Kilka obszarów nawigacji: nadaj poszczególnym elementom <nav> nazwy wskazujące ich przeznaczenie.
  • Obszar z rolą region lub formularz: nazwij go, gdy trzeba odróżnić go od innych podobnych obszarów i nie ma widocznej etykiety.

W przycisku nazwanym przez aria-label dodaj do samej ikony SVG aria-hidden="true". Ukrywa to grafikę przed technologiami asystującymi i zapobiega jej zbędnemu odczytaniu obok nazwy kontrolki. Nazwa należy do przycisku, a ikona pełni w nim funkcję wizualną.

Przy kilku elementach <nav> nazwy takie jak „primary” i „secondary” pozwalają rozróżnić nawigacje, co pokazuje aditus.io. Na polskiej stronie zastosuj zrozumiałe odpowiedniki, na przykład aria-label="Główna" i aria-label="Pomocnicza". W tym przypadku atrybut nazywa cały obszar, a nie znajdujące się w nim odsyłacze.

Nie zastępuj nim automatycznie atrybutu alt. Dla elementu <img> tekst alternatywny obrazka zapisuje się w alt, natomiast aria-label nadaje nazwę elementom o rolach, które na to pozwalają. Dobór atrybutu zależy od elementu i jego funkcji, nie tylko od braku tekstu na ekranie.

Kiedy aria-label szkodzi zamiast pomagać?

Szkodzi, gdy nadaje kontrolce nazwę inną niż widoczny tekst i rozdziela informacje dostępne różnym użytkownikom. Osoba patrząca na ekran widzi wtedy jeden podpis, a użytkownik czytnika słyszy drugi. Szczególnie myląca jest sytuacja, w której oba teksty sugerują odmienne czynności.

Problem dotyczy też nawigacji głosowej: użytkownik nie widzi nazwy zapisanej wyłącznie w aria-label, na co zwraca uwagę gov.pl. Gdy próbuje wywołać przycisk po widocznym podpisie, rozbieżność z dostępną nazwą utrudnia jego wskazanie. Niewidoczna etykieta nie daje mu informacji, jakiej komendy użyć.

Jeśli przycisk ma już zrozumiały tekst, pozostaw go jako źródło nazwy. Przy ocenie takiej zmiany patrzę przede wszystkim na zgodność informacji: osoba widząca przycisk i osoba słysząca jego nazwę powinny rozpoznawać tę samą czynność.

Dopisanie ARIA bez konkretnej potrzeby tworzy kolejne miejsce, w którym treść może rozminąć się z interfejsem.

Dla jakich elementów aria-label nie zadziała?

Atrybut ten nie nada nazwy elementom, których rola ARIA zabrania nazywania. Do takich przypadków należą:

  • <div> bez przypisanej roli pozwalającej na nazwę;
  • <span> bez przypisanej roli pozwalającej na nazwę.

Sam zapis aria-label na dowolnym znaczniku nie wystarcza. Jeśli element ma być przyciskiem, użyj <button> zgodnie z zasadą pierwszeństwa semantycznego HTML, zamiast próbować naprawić zwykły kontener samą nazwą. Rola ARIA określa typ elementu, a dostępna nazwa identyfikuje konkretną kontrolkę.

Jak sprawdzić, czy aria-label działa poprawnie?

Otwórz narzędzia deweloperskie Chrome, wybierz badany element i sprawdź jego dostępną nazwę w panelu Accessibility. Panel pokazuje informacje z drzewa dostępności. Oceniaj wynikową nazwę, nie tylko obecność atrybutu w kodzie.

Porównaj ją z przeznaczeniem kontrolki i jej widocznym tekstem, jeśli taki istnieje. Następnie sprawdź odczyt czytnikiem ekranu, zwracając uwagę na nazwę przycisku oraz ewentualny zbędny odczyt ikony. Jeśli wynik różni się od wpisanego aria-label, skontroluj powiązanie przez aria-labelledby.

Jak aria-label ma się do WCAG?

Pomaga spełnić kryterium 4.1.2 „Nazwa, rola, wartość” na poziomie A. Opublikowane przez W3C wytyczne dostępności WCAG wymagają programowego określenia nazwy i roli komponentów interfejsu oraz odpowiednich informacji o ich wartości.

Wymóg dotyczy dostępnej nazwy, a nie obowiązkowej obecności konkretnego atrybutu. Przycisk z prawidłowym tekstem nie potrzebuje aria-label tylko po to, by w kodzie znalazło się ARIA. Nadanie nazwy przyciskowi z ikoną rozwiązuje ten konkretny problem, ale samo w sobie nie oznacza spełnienia wszystkich wymagań dostępności.

Damian Ciupak Avatar
Pod Kursorem
Prywatność

Ta strona używa plików cookie, żeby działać poprawnie. Pliki statystyczne (Google Analytics) włączamy tylko za Twoją zgodą.